| |
Kürt Aþiretleri nin Konfederasyonlarý...
Doðu Kürdistan’da bir Kürt aþiretinin önde gelenleri bir arada (1905). Mezopotamya Uygarlýðý’nýn kurucularýndan ve en önemli halklarýndan biri olan Kürtlerin, geçmiþte kendi coðrafyalarýnda büyük ölçüde söz sahibi olduklarý ve baþta Med Ýmparatorluðu olmak üzere büyük devletler kurduklarý bilinmektedir. Tarihsel geliþim içerisinde birçok evre atlatan Kürt coðrafyasý, Kürtlerin sosyal yaþamýný da bu tarihsel evrelere göre biçimlendirmiþtir. Ýstilalara davetkâr konumu, bereketli ve elbette Fýrat ile Dicle gibi iki önemli nehri içinde barýndýran topraklar üzerinde bulunmasý, bu bölgede birçok devletin kurulmasý ve yýkýlmasýna sebep olmuþtur. Bugün Kürdistan topraklarýnda herbirinin kendine ait bir tarihi ve çoðunlukla da sýnýrlarý belirlenmiþ bir yerleþim alaný olan ciddi sayýda klanýn / aþiretin olmasý bu büyük geçmiþ ile ilintilidir. Neredeyse her aþiret ya da aþiretler konfederasyonunun geçmiþte yaþamýþ bir Kürt hükümdarlýðý ile ayný ismi taþýyor olmasý ve bu yapýlarýn bugün bile ayný coðrafyalarda varlýklarýný sürdürüyor olmalarý bu baðý kuvvetlendirmektedir. Antik Yunan, Roma ve birçok Ýslam kaynaðýnda ismi geçen bu klanlarýn birçoðunun birkaç bin yýldýr ayný ismi -veya ayný ismin çeþitli varyasyonlarýný- taþýyor olmalarý da Kürtlerin kökenlerinin saðlamlýðý açýsýndan önemlidir.
Kaynaklarda Kurtioi, Kurtie, Korticaykh, Korduh, Kordia, Bakurda, Korduene, Kardu, Karday, Karda ve daha birçok benzer sözcükle anýlan Kürtlerin isimlerinin, önceleri bir tek klaný karþýladýðý fakat daha sonra klan adýndan çýkarak etnik bir isme dönüþtüðü ve bu ismin bütün Kürdistanî klanlarý temsil ettiði varsayýlmaktadýr. Bu varsayým, M.S. 300′lü yýllarda böyle bir deðiþimin yaþandýðýna, Kürt klanlarýnýn bu döneme kadar kendi adlarýyla yaþadýklarý ve zaman zaman büyük hakimiyetler kurduklarýna iþaret eder. Bu anlamda Sümer ve Akad kaynaklarýnda geçen Subaru / Sibaru krallýðýnýn günümüzde Zibari klanýnýn yaþadýðý topraklarda kurulmuþ olmasý; Ksenophon’un Anabasis’te bahsettiði Gordyene halkýnýn topraklarýnda bugün Gerdi adlý bir aþiretin varlýðý; yine Khaldain / Keldani (Xeldain - Haldain) topraklarýnda bugün Xaldî adlý bir klanýn bulunmasý ve Ahlat (Xelat), Çýldýr (Xildir), Çaldýran (Xildiran) gibi adlarla yerleþkelerin bulunmasý tesadüf deðildir. Yine ayný þekilde tarihteki Paraz isminin günümüzde Baraz ve Berazî adlarýndaki klanlarý, Batna ve Botanoi isimlerinin Botan / Bohtî klanýný, Ermeni kaynaklarýnda geçen Mamigon’un Mamekan klanýný, Sapikane isminin Sipkan klanýný, Yunan kaynaklarýnda geçen Hadhaban’ýn Hýzbanî klanýný, Bazeyn’in Biznî klanýný, Bagrati ve Bagravend adýnýn Bagiran (Bekiran - Bekran) klanýný, Belkaniya adýnýn Belikan klanýný karþýladýðý farkedilmektedir. Þüphesiz Kürt klanlarýnýn tarihteki karþýlýklarý bu örneklerle sýnýrlý deðildir ve bu durum baþka bir yazýnýn konusu olarak ileride sunulacaktýr.
Yunan ve Roma kaynaklarýnda çokça geçen Kürt klanlarýna Ýslam kaynaklarýnda ilk olarak 943 yýlýnda Mesûdî ve 951 yýlýnda Ýstahrî deðinir. 977′de ise coðrafyacý Ýbni Havkal, Suret El Ard adlý eserinde Kürt aþiretlerini tanýtýr. Mesûdî, Maruc adlý kitabýnda Dinawer ve Hemedan bölgelerinde Bawende ve Þuhcan; Kengawer bölgesinde Macurdan; Azerbaycan’da Hizbanî ve Sarat; Cibal bölgesinde Þadancan, Lazba (Lurri), Madancan, Mazdanakan, Barisan, Xallî (Celali), Cabarkî, Cavani, Mustakan; Suriye’de Dababila; Musul ve Cudi’de Hristiyan Kürtler olan Yakubî ve Curkan gibi klanlardan bahseder ve bunlarýn yaþamýyla ilgili ayrýntýlar verir. Mesûdî daha sonralarý yazdýðý Tanbih adlý eserindeyse bu listeye Bazîncan, Nûþaviran, Buzîkan ve Kîkan gibi aþiretler ekler. Ýstahri Zivan, Lavalican, Berazan, Karîyan ve Bazancan gibi Kürt aþiretlerden söz eder. En geniþ listeyi ise Ýbni Havkal sunar. 33 Kürt aþiretinin ismini veren Havkal, Kürt aþiretlerinin sayýsýnýn yüzden fazla olduðunu belirtir. Kendileri de Kürt olan Ýbni Halikan (Xelîkan) ile Ýbni Fadlan (Fadilan aþireti Þedadilerin bir koluydu) gibi gezgin ve biyograficilerin bahsettiði Kürt aþiretlerinden sonra Ortaçaðda Þerefhan, Evliya Çelebi ve Makrîzî gibi tarihçilerin vermiþ olduðu Kürt aþiret listeleri birbirine eklendiðinde boy olarak ne kadar zengin bir halkla karþý karþýya olduðumuz farkedilecektir.
Aþiretlerle ilgili genel bir bilgilendirme yapacak olursak yakýn geçmiþe kadar bir aþiretin oluþabilmesi için nüfus olarak çoðunluða bakýlmaksýzýn dört ana unsur gerekmeteydi. : 1 - Aþirette aristokrat bir ailenin ve reisin bulunmasý...
2 - Abitler adý verilen hizmetli sýnýfýn ve ailelerinin bulunmasý...
3 - Aþiret bireylerine ya da aþiretin üst sýnýfýna ait topraklarýn bulunmasý...
4 - Molla ve þeyh ailelerinin mevcudiyetinden oluþan bir ruhban sýnýfýnýn bulunmasý...
Bu þartlarýn yanýnda bir aþiret en az iki Kabile‘nin bir araya gelmesiyle oluþturulabilirdi. Bir Kabile 2 Bav‘dan, bir Bav 2 Malbat‘dan, bir Malbat ise 2 Mal‘dan oluþmaktaydý. Yani böylelikle bir aþiretin oluþabilmesi için ayrý ayrý olmak üzere 2 Kabile veya 4 Bav veya 8 Malbat ya da 16 Mal bir araya gelmeliydi. Aþiretin en küçük grubu olan Mal ise temel olarak bir aile demekti ve bu aile bir baba (bav), oðul (kur), torun (nevî), torunoðlu (nevîçirk - kurnevî), torunun torunu (nevîyê nevîya) ile bütün bunlarýn çocuklarýndan (ortalama 300-600 kiþi arasý) oluþmaktaydý. Eðer bu 5 kuþaktan daha büyük bir aile birliði varsa bunlara Ate, eðer geçmiþte akraba olan iki Ate, bir birlik kurmuþlarsa buna da Taxim denilmekteydi. Aþiretler bu tip yapýlarýn bir araya gelmesiyle oluþuyordu. En az iki aþiret de bir araya gelerek Mîr’likten daha küçük ve bir tür konfederasyon olan Ebr‘i meydana getirmekteydi.
Salt olarak basit bir aile birliði olmayan aþiretler, ayný zamanda yerel bir yönetim birimiydi de. Örfi kanunlara göre yönetilmekte olan aþiretler, baþlýca Mala Arfê, Mala Þewrê ve Mala Þer’ê adý verilen yönetim organlarýnca idare edilmekte ve kendi içlerinde tamamen özerk bir yapýya sahiptiler. Mala Arfê, bir tür arifler meclisiydi ve burada aþiretteki her türlü karmaþa ve olaya çözüm bulunurdu. Kiþiler ancak Mala Arfê üyelerinden üç kiþi kendisini önerir ve toplumda adaletiyle tanýnýrlarsa bu meclise üye olabilirlerdi. Meclisteki kiþilerin sayýsý, en az yedi olmak üzere tekli bir sayý olmak zorundaydý. Bu mecliste karar sýrasýnda; üyelerin cübbe giymiþ olmalarý, ortaya konulan tepside bir kýlýç ile bir Kuran bulunmasý þartý vardý. Mala Þewrê, bir danýþtay meclisiydi ve üyeleri bir aileden oluþurdu. Üyelik sistemi babadan oðula geçtiði için aþiretlerde akýllýlýklarýyla ünlü aileler bu mecliste yer almaktaydý. Babadan oðula geçtiði için de karar mekanizmasý geçmiþte verilmiþ kararlarýn etkisiyle verilmekteydi. Aþiretin içinden çýkamadýðý konularda danýþmanlýk yapar ve Mala Arfe’nin almýþ olduðu kararlarý bozma yetkisine sahipti. Mala Þer’ê ise genel itibariyle ruhban sýnýfýnýn eðemen olduðu ve kararlarý aþiret inancýnýn kurallarýna göre deðerlendiren ve bu konuda fetva veren bir kurumdu. Aþiretlere göre deðiþik yapýlarý olan bu kurumda yer alan erkek üyeler genel olarak Melle, Þêx, Pîr, Bavê Kal, Baba ve Dede gibi ünvanlar kullanýrken mecliste kadýn üye varsa Dîya Pîr ya da Diya Þêx adýyla kendilerine hitap edilirdi. Dinsel þeriata uygunluk önemli olduðu için de Mala Arfê veya Mala Þewrê ne karar almýþ olursa olsun tanrýnýn emrettiði þekilde olay sonuca baðlanýrdý. Bütün bu kurumlarýn dýþýndaysa baþka ve sadece aþiret reisine baðlý olan Egîdan sýnýfý vardý ki bu sýnýf kahramanlýklarýyla ünlü kiþilerden ve kuvvetleriyle verilecek her türlü kararý yerine getirebilecek kiþilerden oluþmaktaydý. Yönetim biçiminin daha iyi anlaþýlmasý için iki komþu Ebr olan Milan ile Berazî’lerin 18. yüzyýlýn sonlarýnda kayýtlara geçmiþ bilgileri paylaþmakta yarar olacaktýr.
Milan (Milli) Konfederasyonu : Elîya, Berguhan, Beskî, Bucax, Çekalî, Çemikan, Çîya Reþ, Danan, Deþî, Dirêjan, Hecî Beyram, Xoþîyan, Îsê Adet, Îzolî, Canbegî, Kelandilan, Kassîyanî, Kewat, Keliþ, Xelkan (Xellacan), Kum Reþ, Mendan, Merd, Matmîya, Manli, Meþkan, Nasrîyan, Porxa, Sanan, Þarkan, Þivan, Tirkan, Zeydan, Zirafkan, Heçkan ve Xidrekan aþiretlerinin birleþmesiyle oluþmuþtu.
Yönetim kadrosu ve görev daðýlýmý þöyleydi : Baþkan : Zor Temir Paþa
Kadýn sorumlusu : Rehime Xatûn
Fetva ve Ýlim Sorumlusu : Melle Elî
Ruhani Liderler : Þêx Seydayê Cizrawî ailesi
Mahkemeler ve Adalet Ýþleri : Xidrekan Aþireti
Aþiret Kuvvetleri Sorumlusu : Dewrêþê Evdîyê Þarkî
Bayrak Temsilcisi : Amer Axa
Elçi : Seraptûn Amer Beg
Yazý Ýþleri : Ýsa Beg (Zor Temir Paþa’nýn yeðeni)
Denetmen : Arif Evdoyê Þarkî ile Mihemed Baqir
Berazî Konfederasyonu : Eladînan, Didan, Dinan, Qeregêçan, Kêtikan, Meafan, Mîr, Oxîyan, Pîjan, Kurdîkan, Þedadan, Þêxan ve Zerwan aþiretlerinin birleþmesiyle oluþmuþtu.
Yönetim kadrosu ve görev daðýlýmý þöyleydi : Baþkan : Hemoyê Kerho
Kadýn Sorumlusu : Þarê Xatûn
Fetva ve Ýlim Sorumlusu : Melle Salih
Ruhani Liderler : Þêx Berkel, Þêx Bozan, Þêx Hûsênê Kosan aileleri
Mahkemeler ve Adalet Ýþleri : Aladdin ailesi
Aþiret Kuvvetleri Sorumlusu : Kerhoyê Kêtikî
Bayrak Temsilcisi : Zaret Köyü þeyhleri
Elçi : Mêlik Simail Qeregêçî
Yazý Ýþleri : Mardekî ailesi
Denetmen : Arif Heccî Elîyê Ebbasok
KÜRT AÞÝRETLERÝ : Aþaðýda verilan Kürt aþiretleri listesi doðudan batýya doðru sýralanmýþ ve aþiret konfederasyonlarýna baðlý ya da herhangi bir konfederasyona baðlý olmayan ama büyük aþiretlerden oluþturulmuþtur. Mehrdad R. Izady’nin yayýmlamýþ olduðu listedeki eksik aþiretler çeþitli kaynaklardan yapýlan taramalarla tamamlanmýþ ve aþiretler ile ilgili bilgiler güncellenmiþtir.
1. HORASAN BÖLGESÝ : A- Kuzey Horasan : (Aksi belirtilmemiþse, buradaki tüm aþiretler Kurmanci konuþan Sunnilerdir, bir kýsmý Þiilikle de ilintilidir)
Zafranlî Konfederasyonu : (Zaferanli, Çemiþgezek Konfederasyonu olarak da bilinen bu klan, Horasan’ýn hem Ýran hem de Türkmenistan’daki üçte ikilik doðu kesimlerinde yaþamaktadýrlar)
Amaran (Amêran ve Omeran adlarýyla da bilinmektedir)
Amîran
Bakran (Biçran, Bekran ve Bekiran adlarýyla da bilinmektedir)
Baçvan (Baçyan ve Baçîyan adlarýyla da bilinmektedir.)
Badelan (Bahadýran olarak da bilinen aþiret, Badýllý, Badel ve Badil adlarýyla da tanýnýr.)
Berîvan (Brîkan ve Baherwend adlarýyla da bilinen bu aþiret, Lakî aksanýyla konuþur ve Yarasinilik inancýný taþýrlar.)
Burakay (Doðu Kürdistan’da yerleþik olan Burakay aþiretiyle ile baðlantýlýdýrlar. Güney Kurmancîsi konuþurlar ve Sünni Ýslam inancýndadýrlar.)
Gewlîyan
Hîzolan (Îzolî - Îzolan - Kuzey Kürdistan’da Elazýð ve Urfa’da yerleþik olan Îzol aþiretiyle baðlantýlýdýrlar. Aþiretin hangi kanadýnýn göç ederek yer deðiþtirildiði bilinmemekle birlikte, Nadir Þah döneminde Kuzey Kürdistan’dan Horasan’a yerleþtirildikleri sanýlmaktadýr)
Hazoan (Hemzakan adýyla da bilinen aþiret antik Hazaban / Hadhaban / Hizban adlý Kürt klanýyla ile baðlantýlýdýrlar)
Hevedan (Hemedan ve Mihemedan adýyla da bilinen aþiret, Kuzey Kurmancîsi konuþurlar ve Yezidilik inancýna sahiptirler.)
Îzan
Celalî
Kaykan (Keyikan ve Keykanî adýyla da bilinen bu aþiretin geçmiþte Kürtlere liderlik yapmýþ bir Key ailesinden geldiði sanýlmaktadýr)
Kowa (Kovan, Kavîyan, Kowend)
Kukban (Kukbanikan, Kuhanîkan ve Kuxpanîkan adýyla da bilinen bu aþiret, Urfa’da yerleþik olan Kuxpinîk aþiretiyle baðlantýlýdýr. Kuxpînik aþireti, Kuzey Kürdistan’da Urfa ve civarýnda yerleþiktirler)
Milan (Millî adýyla da bilinen aþiret, Kuzey Kürdistan’daki Millî / Milan aþiretiyle baðlantýlýdýr.)
Muzdakan – Mezdekan.
Paluvulan
Pehlawan – Pêllewan.
Qarman - Qehramanan – Qeremanan.
Qereçurlu – Qereçul.
Qeçkan
Reþwan – Reþwend.
Rutakan – Ruttikan.
Þaran
Þêyxan (Þexan, Þêxanî ve Þeyh Xanî adýyla da bilinirler ve Kuzey Kürdistan’daki Þêxan -Þeyhanlýlar- aþiretiyle baðlantýlýdýrlar. Sünnidirler ve Arap soylu olduklarýna inanýrlar ve kendilerinin Ýmam Bakýr vasýtasýyla Hazreti Muhammed’in torunu olduklarýný söylerler)
Þaman – Biçaran.
Sîlsêporan
Sîwakan (Sîwêreg ve Sêwîkan adýyla da bilinen aþiretin Siverek’ten gitmiþ olma ihtimali çok yüksektir ve çevredeki aþiretlerin aksine Dimili konuþmalarý buna iþaret etmektedir. Ortadoks bir Alevîlik benimsemiþ olan bu aþiretin adýnýn önceleri bir konfederasyon olduðu sanýlmaktadýr)
Sufîyan – Sofîyan.
Topkan
Wêran
Zeydan
Þadan (Þedad) Konfederasyonu : (Horasan bölgesinin güney çeyreðini kapsamaktadýr)
Alan (Elan adýyla da bilinirler)
Bugan (Began adýyla da bilinirler)
Dîrqan (Zirqan veya Zirikan adýyla da anýlýrlar. Lübnan’da yaþayan Ziriqî Kürt aþiretiyle baðlantýlý olabilirler)
Gerîvan
Gurdan (Kurdan olarak da bilinirler)
Înran
Caban (Japan - Jaban, Þe’ban)
Cuyan
Kahan
Kupran
Mîtran
Qerebaþan
Qilîçan
Konfedere olmayan Aþiretler : Lak (Abiward ile Çahçaha arasýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar, Yarisanidirler)
Qereçûrlû (Horasan bölgesinin daha küçük olan Kuzeybatý kesimleri ile batýdaki bazý küçük kesimlerde yaþamaktadýr)
Zend (Abiward ile Cahçaha arasýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar, Yarisanidirler. Bu aþiret Ýran’da Kerîmxan Zend adlý Kürt hükümdarýn liderliðinde 50 yýldan fazla bir süre hüküm sürmüþ bir hanedanlýktý. Bu aþiret, daha önceleri güçlü dönemler geçirmiþ olan aþiretlerin aþiret konfederasyonlarýna üye olmamalarýna önemli bir örnektir.)
B- Koxîstan-Bircand Bölgesi : Bohluli (Behlûlîyan ve Balûlî adýyla da bilinirler. Kayn ile Taybet anýsýnda yaþar, Lakî konuþurlar. Yarisanîlik inancý taþýrlar. Yarisanîliðin (Ehli Hak) kurucusunun 8 ve 9. yüzyýlda yaþayan Kürt bilgesi Bahlûlî Dana / Zana olduðu bilinmektedir. Aþiretin günümüzde ayný mezhep inancýný taþýmasý ve isminin Bahlûlî olmasý tesadüf deðildir)
Menawend (Bircand’ýn kuzeydoðusunda yaþarlar ve Lakî konuþurlar. Yarisanidirler)
Ruþnawend (Raþawend-Tabas Masîna bölgesinde yaþarlar. Lakî konuþurlar, Yarisanîdirler)
Topkanan (Bircand’ýn güneyindeki Keþmar ve Bakran Kuh bölgesinde yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
2. ELBRUZ DAÐLARI : A- Mazandaran Bölgesi : (Aksi belirtilmemiþse, buradaki tüm aþiretler Kurmanci konuþurlar. Genel olarak Sünni olmakla birlikte Þiilik / Alevilik ile ilintili olanlarý da bulunmaktadýr., bir kýsmý Þiilikle de ilintilidirler.)
Hecawend Konfederasyonu : (Nur, Kecur, Kalardeþt ve Pul bölgelerinde yaþarlar, Lakî konuþurlar, Yarisanidirler)
Dilfan
Kekawend (Kâkawend)
Lak
Siltankulîxanî
Konfedere olmayan Aþiretler : (Aksi belirtilmemiþse, Kuzey Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler.)
Elîkan (Demawend ve Lur bölgelerinde yaþarlar. Dimilî konuþurlar ve Alevidirler. Aþiretin, Dersim yöresinden Erzurum’a doðru uzanan bölgede yaþayan Elîkî aþiretiyle baðlantýlý olduðu sanýlmaktadýr.)
Belikan (Pêlîkan adýyla da bilinen aþiret Geçsar ve Kenduwan arasýnda kalan daðlýk bölgede yaþarlar. Dimili konuþurlar ve Alevidirier)
Grili (Greyli adýyla bilinen aþiret Neka nehri kýyýsýnda yerleþiktirler. Güney Kurmancisi konuþurlar ve sünnidirler)
Gulbadî (Behþehr ile Bender Gaz arasýndada yaþayan aþiret Kurmanci konuþur ve sünnidir. Gulbadî aþiretinin Hindistan’ýn batýsýnda yaþayan Gulbexdî adlý Kürt aþiretiyle ilintili olduðu sanýlmaktadýr. )
Laricanî (Larican civarýndaki daðlýk bölgelerde yaþarlar ve yaþadýklarý bölge ile ayný ismî taþýdýklarýndan yerli bir aþiret olduklarý ve düþünülmektedir. 900′lü yýllara ait Ýslam kaynaklarýnda bölgenin ismi ayný þekilde geçmekte ve burada Kürtlerin olduðundan bahsedilmektedir.)
Meshaî (Bender Gaz yakýnlannda)
Nawaî (Newaî adýyla da bilinirler. Amul yakýnlarýnda yaþarlar)
Neka (Neka nehri kýyýsýnda yaþarlar ve nehir ile ayný ismi taþýdýklarýndan yerli bir aþiret olduklarý ve uzun bir müddettir yer deðiþtirmedikleri düþünülmektedir.)
Nurî (Nur þehri civannda)
Ûmranan (Galugah bölgesinde)
Xaltî (Xaldê, Xaltî ve Xaltan adýyla da bilinirler. Antik Xaldî hükümdarlýðý ile iliþkilendirilen bu aþiret, Kürdistan’ýn birçok bölgesine daðýlmýþ ve bu bölgelerde küçük aileler olarak yaþamaktadýrlar. Fakat Neka Nehri kýyýsýnda yaþayan Xalti aþireti burada merkezî bir aþiret olarak yaþamakta ve güçlü baðlarýný henüz korumaktadýrlar.)
B - Gîlan Bölgesi : Amarlý Konfederasyonu : (Deyleman ve Siyahkal ile Þahrud vadisi arasýnda yaþarlar. Büyük Baban Konfederasyonu’nun bir kolu olduklarýna inanýrlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Baha Davalan
Beyþan
Devalan (Devalkan)
Þamlý (Þemkan)
Þekulan (Þahkanan)
Sîtacan (Ýstacan)
Konfedere olmayan Aþiretler : Bacalan (Goranî konuþurlar ve Yarisanidirler)
Boxtuyî (Bohtanî adýyla da bilinirler. Kuzey Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Çigînî (Þahrud ýrmaðýnýn kuzeyinde yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Çemiþgezek (Dimilî konuþurlar ve Alevidirler. Dersim kökenli olduklarý düþünülmektedir)
Celilwend (Celalwend adýyla da bilinirler. Laki konuþurlar, Yarisanidirler)
Kelhur (Goranî konuþurlar, Yarisanidirler)
Kakawend (Laki konuþurlar, Yarisanidirler)
(Güney Kurmancisi konuþurlar, Yarisanidirler)
Mafî (Kirmanþah Mafî’leri ile baðlantýlýdýrlar. Yarisani ve Þiidirler)
Kiyaswend (Komasî ve Silahur adlý büyük iki koldan oluþan aþiret, Laki konuþur ve Yarisanidirler)
Reþwend (Reþawend adýyla da bilinirler. Kuzey Kurmancisikonuþurlar, Sunnidirler)
Welîyarî (Güney Kurmancisi konuþurlar, Yarisanidirler)
Yeminî (Güney Kurmancisi konuþurlar, Sünnidirler)
C- Zencan - Xalxal Bölgesi Delîkan (Xalxal bölgesinde yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler. Bu aþiretin bir kýsmý 1800′lü yýllarýn baþýnda kendi içlerindeki bir husumetten dolayý aþiretten ayrýlmýþ ve Kuzeybatý Kürdistan’a göç etmiþtir. Gittikleri yörelerde Halhallý, Halehalan, Xalxal, Xellexelan ve Dellê adýyla bilinen ve küçük aileler halinde yaþayan bu aþiret parçasý at yetiþtiriciliðiyle tanýnmakta ve küçük bir kýsmý Türkleþmiþtir.)
Canpulat (Cumbalat, Canpolad ve Jumplat adýyla da bilinen bu aþiret 1600′lü yýllarýn baþýnda Celalî Ýsyanlarý’nýn bastýrýlmasýyla daðýtýlan Canbolad aþiretinin doðuya sürülen parçasýdýr. Xalxal’ýn doðusunda yaþarlar ve diðer Canbolad aþiretleri gibi Kuzey Kurmancisi konuþurlar. Fakat Kuzey Kürdistan’da ve Lübnan’da yer alan Canbolad aþiretlerinin büyük bir kýsmý Dürzî iken buradakiler Sünnidirler)
Kilîsxanî (Xalxal’da yaþayan bu aþiretin 1600′lü yýllarýn baþýnda Celali Ýsyanlarý’nýn bastýrýlmasýndan sonra bölgeye sürgün gönderildiði sanýlmaktadýr. Daha önceleri Kilis’te yaþayan Kilisxanî aþiret, halen Kuzey Kurmancisi konuþurlar, sünnidirler)
Þatranî (Þedranî adýyla da bilinen aþiret Erdebil’in güneyinde yaþar, Kuzey Kurmancisi ve Azerice konuþurlar. Þiiliði benimsemiþlerdir. Azerilerle yakýn baðlar kuranlarýnýn bir kýsmýnýn Caferilikle ilgili olduklarý da gözlemlenmiþtir.)
3. ORTA ÝRAN PLATOSU : A - Keþan - Qum Bölgesi :
Bexdadî (Ancilawendîyan adýyla da bilinirler. Saveh’in batýsýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar ve Yarisanidirler. Bir dönem Baðdat’ta yöneticilik yapmýþ bir ailenin soyundan geldiklerini söylerler.)
Kelhur (Saveh’in güneyindeki Qereçay’da yaþarlar. Goranî ve Güney Kurmancisi konuþurlar. Yarisanidirler)
Lak (Karkas Daðlarýndaki Kohak ve Kurdekan bölgelerinde yaþarlar.)
Pazûki (Paziki, Baziki, Beskî adýyla da bilinirler ve Kürdistan’ýn birçok bölgesinde akraba aþiretlere sahiptirler. Tahran’ýn doðusundaki Weramin dolaylarýnda yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar, Þii ve Sunnidirler)
Ossanan (Germsar ve Weramîn bölgelerinde yaþalar, Lakî konuþurlar. Yarisani ve Þiidirler)
Zend (Kum’un güneybatýsýnda yaþalar. Lakî konuþurlar ve Yarisanidirler. Diðer Zend aþiretleriyle akrabadýlar.)
B – Fars : Kakai (Þiraz’ýn hemen Kuzey Batýsýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar, Yarisanidirler)
Kurdþilî (Marasurhî daðlýk bölgesinde, Þerî Naw ve Cehrom’da yaþarlar. Laki konuþurlar ve Yarisanidirler)
C – Belucîstan : Guran (Bampor dolaylarýnda yaþar, Gorani ve Laki konuþur. Yarisani ve Þiidirler. Büyük Goran Konfederasyonu’nun üyesidirler ve geçmiþte bu bölgede hüküm sürmüþlerdir.)
Zengena (Bampor’da yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Kelhur (Taftan volkanik daðlýk bölgelerinde yaþayan aþiret Goranî konuþur ve Yarisanîliði benimsemiþlerdir. Kürdî bir kavim olduklarý bilinen Beluciler ile akrabalýk kuran bu aþiret günümüzde Belucileþmektedir.)
Yelxanî (Bampor’da yaþarlar, Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
4. DOÐU KÜRDÝSTAN :
(Aksi belirtilmemiþse, bu bölgede yaþayan aþiretlerin tümü de Güney Kurmancisi konuþan Sunnilerdir)
Bilbas Konfederasyonu : (Urmiye Gölü’nün Güneybatýsý)
Mamaþ
Mangur
Ocaq (Uþþaq, Uþax ve Uþaxî adýyla da bilinirler. Dersim kökenli olma ihtimalleri vardýr. )
Pîran
Ramak
Sîn (Sînemilli aþiretiyle baðlantýlýdýrlar)
Gulbaxî Konfederasyonu : (Bicar’ýn Batý ve Kuzeybatý kesimleri)
Çûkareþî – Çukareþtî.
Gameli
Cûcareþ
Kalkeni – Qalqalî.
Kakawend – Kakaswendi.
Kamilî
Murad Goranî - Miraz Goranî.
Pitawasarî
Qomrî
Sindulî (Sîn ve Sînemilli aþiretiyle baðlantýldýrlar)
Caf Konfederasyonu : (Cewanrud ile Sanandaj arasýndaki bölgede yaþarlar. Orta Kürdistan’da yaþayan büyük Caf aþiretinin bir koludurlar)
Basugî
Gelalî
Harunî
Înakî
Îsmail Ezîzî - Simail Ezzo.
Keleþî – Keleþîn.
Kemalî
Mandumî
Mikailî
Qobadi (Kowa, Kovan ve Kuvadî adýyla da bilinirler)
Ruhzadî
Þatirî
Tarhanî
Weladbegî
Mandumî Konfederasyonu : (Bicar’ýn Güneydoðu kesimleri)
Elîmiradî
Tarîmuradî
Lewlerzî
Mukri Konfederasyonu : (Urmiye Gölü’nün güneyi ile Mehabad ve Diwandara arasýnda yaþarlar. Bu konfederasyon günümüzde büyük ölçüde etkisini yitirmiþ ve çözülmüþtür.)
Begzade
Dehbokrî
Caf (Mehabad bölgesinde yaþarlar ve Caf aþiretinin bir parçasýdýrlar)
Qasiman
Konfedere Olmayan Aþiretler : (Bunlarýn çoðu, Büyük Erdalan Konfederasyonu parçalanmadan önce ayný çatý altýndaydý. Aksi belirtilmemiþse, tümü de Güney Kurmaneisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Ahmedî (Ehmedî olarak da bilinirler ve Bana yakýnlarýnda yaþarlar)
Alan (Elan olarak da bilinirler ve Serdeþt yakýnlarýnda yaþarlar)
Erdelan (Sanandaj’ýn Kuzeybatý kesimlerinde yaþarlar. Eski Erdelan beyliðiyle ilintili olarak bu adý çok sonra kullanmaya baþlamýþlardýr. Erdelan Beyliði’nin yýkýlmasýndan sonra asýl Erdelî aþireti daðýtýlmýþtý.)
Babacanî (Gorani konuþurlar ve Yarisanidirler)
Behrambegî (Bana, Dizli ve Çemçemal yakýnlarýnda yaþarlar)
Belawend (Laki konuþurlar ve Yarisanidirier)
Baþuqî
Baskula (Serdeþt’in batý kesimleri)
Biryahî (Biryarî olarak da tanýnýrlar ve Serdeþt yakýnlarýnda yaþarlar)
Bistarawend
Burakay
Dorraci
Feyzullahbegi (Bukan, Takab ve Saqýz yakýnlarýnda yaþarlar)
Geþkî (Keþki - Kamyaran yakýnlarýnda yaþarlar)
Gargei (Gergaî ve Gergerî olarak da bilinirler. Semsur -Adýyaman- dolaylarýndaki Gergerler ile akraba olduklarý sanýlmaktadýr)
Gawurka (Gewrik adýyla da bilinirler. Serdeþt ile Saqýz ve Mehabad arasýnda yaþarlar)
Hemaweysi
Heyderbegî (Merivan yakýnlarýnda)
Celalî (Sanandaj’ýn doðu kesimlerinde)
Kelalî (Gelali adýyla da bilnen bu aþiretin daha önceleri Celali aþiretinin bir kolu olduðu bilinmektedir. Saqýz dolaylarýnda yaþarlar.)
Kelasî (Serdeþt yakýnlarýnda)
Kemanger (Kamyaran yakýnlarýnda)
Kulî (Gulî adýyla da bilinirler. Sanandaj’ýn Kuzeydoðu kesimlerinde yaþarlar)
Komasî (Merivan ile Sanandaj arasýnda yaþarlar)
Lak (Lakî konuþurlar ve Yarisanidirler.)
Lutfullabegi (Bana yakýnlarýnda yaþarlar)
Meriwani (Meriwan ile Pencwin arasýnda yaþarlar)
Osmanbegî (Mehabad’ýn güneyinde yaþarlar)
Qobadi (Gubadî ve Qubadî adlarýyla da bilinirler.)
Sursûrî
Serþîv
Zend (Qurwa dolaylarýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar, Yarisanîdirler)
Weladbegî
5. Güney Kürdistan : Atkuwazî Konfederasyonu : (Mehran, Bedra ve Çiwar dolaylarýnda yaþarlar. Laki konuþurlar, Yarisanidirler)
Benserda (Benzerda ve Benîserda adýyla da bilinirler)
Benwîza
Bî
Keþwend
Kurdel
Malîkeþwend
Maysamî
Mîr
Muma
Murt
Qaytunî
Qiruþwend
Hewreman Konfederasyonu : (Hewreman bölgesinde yaþarlar. Gorani’nin Hewremani lehçesini konuþurlar ve Yarisanîdirler)
Lahûnî – Cafersiltanî.
Textî
Behrambegî
Hesansiltanî
Mistefasiltanî
Ayvan (Îvan) Konfederasyonu : (Nefti Þah, Nefthane ve Mendali yakýnlarýnda yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sunnidirler)
Benîseyrê
Çulak
Bacalan (Bacarwan) Konfederasyonu : (Kasr-ý Þirin, Xaneqîn, Quratu, Þêxan, Dergezin, Horin ve Cizani bölgelerinde yaþarlar. Gorani konuþurlar, Yarisanidirler)
Comur
Qazanî
Beyranwend (Silakur) Konfederasyonu : (Ortaçaðdaki Berawendîler ile baðlantýlýdýrlar. Hemedan’ýn güneyinde, Luristan’ýn Silakur bölgesine doðru olan kýsýmlarýnda yaþarlar. Lakî konuþan aþiretin bir kýsmý Yarisanî diðerleri Þiidirler)
Eleyno
Çeqelwend
Daþeyno
Komasî
Reþwend – Reþawend.
Zend
Goran Konfederasyonu : (Kirmanþah ile Pawa arasýnda kalan bölgededirler. Gorani konuþurlar ve Yarisanidirler. Geçmiþte Seyfeddîn Surî tarafýndan kurulan Gor devletinin hanedanlýðýyken zamanla konfederasyona dönüþmüþtür.)
Bîbîyan
Biwanîc
Daniyalî
Gewera - Gehwera – Gewhera.
Heyderî
Nirzî
Xelkanî Behrami – Xelkan.
Xelkani Siperî – Xelkan.
Þabanqera – Çupanqara.
Tufangçî
Yasamî
Holaylan Konfederasyonu : (Kirmanþah’ýn doðusunda, Sonqor dolaylarýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar ve Yarisanîdirler)
Belawend
Celalawend – Celalan.
Osmanawend
Tarhan
Zerdelan
Comir (Comur - Comhur) Konfederasyonu : (Hemedan’ýn güneyinde. Laki konuþurlar, Yarisanidirler)
Evdalî
Berazî (Kuzey Kürdistan’da Urfa ve Maraþ arasýndaki bölgede meskûn Berazî adlý bir aþiret konfederasyonu vardýr. Kuzeybatý Kürdistandaki Berazî Konfederasyonu’nun en büyük üyesi olan Dinna Aþireti’nin Moðol saldýrýlarý sonrasý bu bölgeden geldikleri bilinmektedir.)
Guma
Þahweysî
Kelhur Konfederasyonu : (Xeneqîn ile Kirmanþah arasýnda. Muhtemelen günümüzdeki en büyük Kürt aþiret konfederasyonudur. Yarisanidirler, çoðunluðu Gorani, bir kýsmý da Güney Kurmancisi konuþurlar)
Evdilmuhamedî
Elîrizawend
Elwendi
Berga
Budaxbegî
Çillaî
Faruqî
Gelîadar
Harunabadî
Celowgir
Kelapa
Kellacub
Kemar
Kerempana
Kazimxanî
Kerga
Xalidî
Homan
Kirbîyan
Mansurî
Maydeþtî – Mahîdeþtî.
Mîr Ezîzî
Mu’mînî
Muxîra
Muþgir
Papiran
Qulami
Qumçi
Receb
Remezanî
Rizawend
Rutwend
Seyîdnaza
Seyyîdan
Selka
Þeybenî
Þahînî
Þirzadî
Þivankâra – Þivankan.
Sîya
Teleþ (Taliþ adýyla da bilinen aþiret Kuzey Ýran kökenlidir ve baþta Talýþ halkýnýn bir üyesiyken 900′lü yýllarýn baþýnda Kürtleþtikleri varsayýlmaktadýr.)
Zeynelxanî
Xizir (Kizil - Kezal) Konfederasyonu : (Mendali ve Sumer’de yaþarlar. Laki konuþurlar, Yarisanidirler)
Xizirwend
Murþîdwend
Qolîwend
Þemsîwend
Pehla (Feylî) Konfederasyonu : (Baðdat’ýn kuzeydoðusundaki Bakûba ile Xuzîstan arasýnda yaþarlar. Laki konuþurlar ve Yarisanî ile Þiiliði benimsemiþlerdir)
Bapîrwend
Biraspî
Þeydarwend
Dustaliwend
Goran
Heywarî
Cebirwend
Cugî
Kelkuh
Xizirwend
Kowliwend
Mamasîwend
Mamî
Mamûs – Mamûþ.
Maral
Mirawerzî
Muradxanî
Newrozwend
Osîwend
Papî
Þakarbegî – Þakirbegî.
Þaraka
Suleymanxanî
Zergûþ
Kelxanî (Kelkan) Konfederasyonu : (Kirmanþah’ýn kuzeybatýsýnda, Kuzaran dolaylarýnda yaþarlar. Xelkanlar ile baðlantýlýdýrlar. Goranî konuþurlar, Yarisanidirler)
Eynawend
Baçaxalî
Berawlî – Berwalî.
Bizirabadî
Dengî
Divaka
Malgi - Maliki.
Necefî
Pêþtmala
Kelazencirî – Kolzencirî.
Karî
Kerka
Rûsteman
Sebzan
Serêwara
Wistalî
Karalos Konfederasyonu : (Mendalî ile Tengî Sûmer arasýnda yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Çermawend
Gew Sêwarî
Geþ
Keytun
Kakawend
Neftçî
Salas Konfederasyonu : (Kirmanþah’ýn batýsý ile Kerend arasýnda yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar, Sunnidirler. Üç küçük konfederasyondan oluþurlar)
1.
Babacanî
Begzade
Zemkanî
2.
Kobadî – Gubadî.
Bezanî
Begzade
Mîrakî
Textan
Tengî Îzdaha
Zîlanî
3.
Weladbegî
Eliaxayî
Derwêþ
Delazihirî
Duruyî
Keleka
Xalwend (Xelkan ile baðlantýlý olma ihtimali vardýr)
Reþîdan
Kermanþah Kürtleri’nin Ýlmiye sýnýfýný oluþturan erkekleri bir arada (1910).
Sencabî Konfederasyonu : (Pawa ile Mayadeþt arasýnda yaþarlar. Goranî konuþurlar ve Yarisanîdirler)
Ebbaswend
Elîwend
Allahyarxanî – Îlahîxanî.
Baxî
Bawan (Bawend adýyla da bilinirler Büyük Baban Konfederasyonu’nun eski üyelerindendirler.)
Çelawi – Çelebi.
Dataca
Dewletmend
Derhawar
Heqnazarxanî
Celalawend – Celalwend.
Kelalawend – Kelalwend.
Keka
Hoþrawî
Kolkol
Nêzka (Tergan adýyla da bilinirler)
Simînwend
Sufî
Surxakî
Surhawend
Þerefbeyanî Konfederasyonu : (Þiwaldir daðlarý, Þirvan nehri ve Þêxan dolaylarýnda yaþarlar)
Kurakî
Emirhanbegî
Eziz Begî
Gaharî
Nadirî
Siwarameyrî Konfederasyonu : (Xeneqîn, Þehreban ve Ebu Cisra yakýnlarýnda yaþarlar. Lakî ve Güney Kurmancisi konuþurlar, Yarisanidirler)
Kelhur
Tutik
Mamekan
Înantir
Tirkaþwend Konfederasyonu : (Asadabad ile Hemedan ve Tusirkan arasýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar ve Yarisanidirler.)
Elîcani
Elîmurþîd
Rahmetî
Sûleymanî
Zend
Zend Konfederasyonu : (Hemedan’ýn Güney ve kuzeybatý kesimlerinde yaþarlar. Lakî konuþurlar, Yarisanî ve Þiidirler)
Elîyan
Mamedan
Kanî
Salih Axa
Tahirxanî
Konfedere Olmayan Aþiretler : Babanî (Xeneqîn ve Kerkûk’ün kuzey kesimlerinde yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve sünnidirler)
Benzerda (Sarpolî ve Kasr-ý Þirin’in kuzey kesimlerinde yaþarlar. Goranî ve Güney Kurmancisi konuþurlar, Yarisanidirler)
Bawend (Dinawar ve Þahabad. Goranî konuþurlar, Yarisanidirler)
Dinarwend (Dehluran, Dalperi ve Dinar sýradaðlarýnda yaþarlar. Laki konuþurlar, Yarisani ve Þiidirler. Dinawer kökenlidirler ve Urfa yöresinde yaþayan Dinna aþiretiyle akrabadýrlar.)
Dun (Dum adýyla da bilinirler. Dinawar ve Kandula dolaylarýnda yaþarlar. Goranî konuþurlar ve Yarisanidirler)
Geþkî (Kirmanþah’ýn kuzeyinde yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Îmamî (Eskiden Caf Konfederasyonu’na baðlýydýlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Iraqî (Eskiden Caf Konfederasyonu’na baðlýydýlar. Güney Kurmancisi konuþurlar, Sünnidirler)
Cewanrudî (Eskiden Caf Konfederasyonu’na baðlýydýlar. Güney Kurmancisi konuþurlar, Sunnidirler)
Keyd (Musiyan ve Dehluran bölgelerinde yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler. Kuzey Kürdistan’daki Keytikan aþiretiyle akrabadýrlar)
Keyhûrda (Dehluran yakýnlarýnda yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Kerend (Krind. Kerend þehri dolaylarýnda yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sûnnidirler)
Kolyaî (Sunqor ile Korwa arasýnda yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar, Sunnidirler)
Mafî (Kirmanþah’ýn doðusunda yaþarlar. Lakî konuþurlar, Yarisanî ve Þiidirler)
Ossanan (Osîwend ile baðlantýlý olabilirler. Laki konuþurlar, Yarisanidirler)
Peyrawend (Kirmanþah’ýn kuzeyinde yaþarlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sûnnidirler)
Wercawend (Sahna ile Kengawer arasýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar, Yarisanidirler)
Zengena (Zengî adýyla da bilinirler. Kirmanþah’ýn güneybatýsýnda yaþarlar. Gorani ve Güney Kurmancisi konuþurlar, Yarisanidirler)
Zerdelan (Belawend yakýnlarýnda yaþarlar. Laki konuþurlar ve Yarisanidirler. Erdelan beyliði ile iliþkili olduklarý varsayýlýr)
Zula (Kirmanþah’ýn güneydoðusu. Güney Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler)
6. ORTA KÜRDÝSTAN (Hemawend aþireti hariç tutulursa, buradaki aþiretlerin önemli bir kýsmý eskiden, bu yüzyýlýn baþýnda daðýlan büyük Baban -Ortaçaðdaki Bawend- konfederasyonuna baðlýydý. Aksi belirtilmemiþse, tümü de Güney Kurmancisi konuþan Sünnilerdir)
Delo Konfederasyonu :
(Qûþ Daðlarý ile Serkela ve Xaneqin arasýnda yaþarlar)
Geþ
Cemrezî
Karez
Pencankuþtî
Selîmweysî
Terkawend
Hemawend Konfederasyonu : (Çemçemal ile Þirwan nehri arasýnda ve Bêzayin bölgesinde yaþarlar. Goranî konuþurlar ve Yarisanidirler)
Begzade
Çîngînî
Kefruþî
Mamend
Piriyaî
Remawend
Reþwend
Seferawend
Þitabisar
Sifîyawend
Caf Konfederasyonu : (Süleymaniye ile Klar ve Halepçe arasýnda yaþarlar. Büyük öbekler halinde Güney ve Doðu Kürdistan’a dek uzamaktadýrlar. Güney Kurmancisi konuþurlar ve genel olarak Sünnidirler.)
Amela
Badxî – Badgî.
Baserî
Baþkî
Harunî
Îsaî
Îsmaîl Üzeyrî
Celalî - Gelalan – Celalan.
Cewanrudî
Kemalî
Mikailî
Muradî
Nawrolî
Piþtmalê
Reþubarî
Rogaî
Sedanî
Safîyawend
Þetrî
Þex Ýsmailî
Terkhanî
Tewgozî
Yezdanbexþ
Yarweysî
Yusufcanî
Keza (Kaza - Keja) Konfederasyonu : (Kifrî ile Çinçaldan arasýnda yaþarlar)
Sendula Begî
Koha Behram
Serkela
Þivan (Þiwan) Konfederasyonu : (Kerkûk’ün kuzeyinde, Hasa ile Zeh Nehirleri arasýnda yaþarlar)
Bezeyni
Hasa
Zend Konfederasyonu : (Kifri ile Þirvan nehri arsýnda yaþarlar. Lakî konuþurlar ve Yarisanidirler)
Alyan – Elyan.
Genî – Qinî.
Mamsalih
Tayerxanî
Konfedere Olmayan Aþiretler : Ako (Ranya dolaylarýnda yaþarlar)
Baban (Babanî adýyla da bilinirler. Kerkûk’ün kuzeyi ile Xeneqîn dolaylarýnda)
Belikan (Rewanduz ile Balik daðlýk bölgesinde bulunan Rayat arasýnda yaþarlar. Belik ve Belikiyan adýyla da bilinirler. Belikan aþiretinin bir kýsmý 1600′lü yýllarýn baþýnda Urfa’ya yerleþmiþ ardýndan Maraþ üzerinden Orta Anadolu’ya gitmiþlerdir. Halen de Anadolu’da Belik, Bilikî ve Belikî gibi isimlerle anýlýrlar.)
Berzencî (Berzincî adýyla da bilinirler. Xaneqîn dolaylarýnda yaþarlar. 1800′lerin baþýnda aþiretin küçük bir kýsmý Bingöl dolaylarýna yerleþmiþtir.)
Bayatî (Beyatî adýyla da bilinirler. Tuz Kurmatu ile Kifri arasýnda yaþarlar)
Bezeyni (Þêx Bezeyni ve Þêx Biznî adýyla da bilinirler. Hewlêr ile Kerkük arasýnda yaþarlar. Bezeynîlerin önemli bir kýsmý 1600′lü yýllarýn ortasýnda Güney Karadeniz ve Orta Anadolu’ya yerleþtirilmiþlerdir)
Bolî (Belik’in güneyinde yaþarlar)
Çigini (Süleymaniye’nin kuzeyinde yaþarlar)
Dumbûlî (Dûnbelî, Þêxan bölgesinde yaþarlar)
Daudî (Dawûdî adýyla da bilinirler. Kifri ile Tuz Kurmatu arasýnda yaþarlar)
Gahor (Karatepe dolaylarýnda yaþarlar)
Gerdî (Hewlêr’in kuzeyi ile Koysancaq yakýnlarýnlarýnda yaþarlar)
Homermîl (Serkela Koçacîyan arasýnda yaþarlar)
Cebbarî (Cebzarî. Kerkük’ün güneydoðusu ile Çemçemal ve Leylan arasýnda yaþarlar)
Kakaî (Kerkük ile Tuz Kurmatu arasýnda yaþarlar. Yarisanidirler)
Xelkan (Helkanî adýyla da bilinirler. Belik daðlarýnýn kuzey kesimleri ve Hewlêr’in kuzeydoðusunda yaþarlar)
Xoþnav (Þeqlewa dolaylarýnda yaþarlar)
Kura (Hewlêr ile Þaqlawa arasýnda yaþarlar)
Leylanî (Leylan’da yaþarlar. Arap aþiretleriyle akrabalýk kurmuþlardýr.)
Palhanî (Zenabad ile Karatepe arasýnda yaþarlar)
Pizdar (Pêþdar adýyla bilinirler. Geçmiþte çok büyük bir aþiret konfederasyonuyken zamanla daðýlmýþlardýr. Kela Diza dolaylarýnda yaþarlar ve bu þehrin sahipleri olduklarýna inanýrlar) Salhî (Kerkük ile Qera Hesan arasýnda ve Suriye’nin baþkenti Þam’da yaþarlar)
Þêrwan (Rewanduz’un kuzeyinde bulunurlar)
Sîyan (Kerkük’ün kuzeyinde yaþarlar)
Surçî (Büyük Zap ýrmaðýnýn kýyýsýndan Rewanduz’a kadar olan bölgede yaþarlar.)
Telebanî (Kerkük’ün güneydoðusunda ve Klar’ýn kuzeydoðusunda öbekler halinde yaþarlar)
Talþanî (Telþani veya Taliþanî adýyla da bilinirler. Teleþ aþiretiyle akrabadýrlar. Kifri ile Zerdawa arasýnda yaþarlar)
Zengena (Güney Kürdistan’daki Zengenlarýn devamýdýrlar. Kifri ile Klar arasýnda yaþarlar. Goranî ve Güney Kurmancisi konuþurlar, Yarisanidirler)
Zerarî (Basturiça’nýn kuzeyinde yaþarlar)
Zudî (Rewanduz bölgesi)
7. Kuzey Kürdistan (Aksi belirtilmemiþse, tümü Kuzey Kurmancisi konuþan Sunnilerdir.)
Ertuþ Konfederasyonu : (Ertuþî ve Artuþ olarak da bilinir. Van Gölü’nün güneyi ile Zaho ve Duhok arasýnda yaþarlar)
Alan - Elan
Ezdînî – Ezdînan – Yezdenan.
Gewdan
Gravîyan
Hevîþtan
Xuleylan - Xelilan – Xeloîyan.
Mamhûran
Qeþûran
Pîran
Þerefan
Þîdan
Zewkan
Ziriqî
Zeydan
Zîlan
Barzanî Konfederasyonu : (Zap nehrinin yukarý yakalarý ile Hakkarî arasýnda yaþarlar)
Beruþnî
Dolameyrî
Mizurî (Batý Kürdistan’daki Mizurî Konfederasyonun’dan kopmuþlardýr)
Nerva
Reykanî
Þerwanî
19. yüzyýlýn ortalarýnda Osmanlý tarafýndan daðýtýlan Botan Konfederasyonu’ndan geriye kalan Þirnax ve Tîyan aþiretlerinin liderleri Cizre’de bir arada (1902).
Botan Konfederasyonu : (Bohtan veya Boxtî gibi adlarla anýlýrlar. Botan nehrinin her iki yakasýnda ve Van Gölü’nün güneyinde yaþarlar. Botî aksanýyla konuþurlar. Botî, bir zamanlar Baban ve Erdalan konfederasyonlarý kadar büyük bir konfederasyondu; her üçü de 19.yy sonlarýnda ve 20.yy baþlarýnda çözüldüler)
Þirnax
Tîyan
Herkî Konfederasyonu : (Sihnu ile Hakkarî ve Rewanduz arasýnda yaþarlar. Ýncelikli giysi ve süslemeleriyle ünlüdürler)
Mendan
Serheddî – Sihatti.
Seydan – Zeydan.
Celalî Konfederasyonu : (Maku ile Bazîd ve Kars arasýnda yaþarlar. Güney Kürdistan’daki Celalawendler ve Ýslam öncesi dönemlerde güney Zagroslar’da yerleþik olan Gelu’lar ile baðlantýlýdýr. Celalan, Celalî, Celilan, Celli, Gelli, Geloyî, Gelalan, Jelalan, Jelilî ve daha bir çok benzer isimle anýlýrlar. Geçmiþte isyancý tavýrlarýndan dolayý Osmanlý’nýn hýþmýna uðramýþ ve neredeyse her elli yýlda bir Kürt coðrafyasýnýn ücra noktalarýna daðýtýlmýþlardýr.)
Elîmohawan – Alimuhammedan.
Belikan – Bilikî.
Hesow Xelef - Heso û Xelefan.
Cenîkan
Xelkan (Xelîkan. Celalî reisleri çoðu zaman bu aþiretten çýkar.)
Misrîkan
Otablî
Qadikan
Qizilbaþan (Alevidirler)
Sekan (Sakan)
Neredeyse bütün Kürt coðrafyasýna yayýlmýþ olan Celalî Kürtleri 20. yüzyýlýn baþlarýnda Doðu Kürdistan’da bir ayaklanma sýrasýnda.
Cîbran (Cibrî - Gewran) Konfederasyonu : (Bingöl’ün kuzeydoðu kesimlerinde Erzurum’da yaþarlar. Bu isim Guran’larla baðlantýlý olabilir.)
Elikî
Aqa
Ezdînî – Ezdînan – Yezdenan.
Mamekan – Mamaqan.
Muhîl
Þêxikan
Þaderî
Torinî
Milan Konfederasyonu : (Urmiye Gölü’nün kuzeybatýsý, Salmas’tan Koy’a kadar olan bölgede yaþarlar. Bu, Batý Kürdistan’daki eski Milan ya da Milli Konfederasyonunun farklý bir koludur. Alevidirler)
Dilmakan – Dimilkan.
Dolan – Dileyn.
Dudakan
Xelkan
Mamekan – Mamagan.
Mamdulekan
Serman
Þêxikan
Pinîyan Konfederasyonu : (Pinyaniþî olarak da bilinirler. Kuzey Hakkari bölgesinde yaþarlar. Bu konfederasyonun yaklaþýk olarak 5000 üyesinin 20.yy baþlarýnda Hýristiyan olduðu belirtilmiþtir. Bugünkü sayýlarý bilinmemektedir)
Berkoþan
Bilîcan – Belikan.
Þakak (Þikak - Riwend) Konfederasyonu : (Urmiye Gölü’nün kuzeybatýsý ile Van Gölü arasýnda Dustan ve Qotur bölgelerinde. Eski isimleri olan Þah Kak, onlarý Orta Kürdistan’daki Kakailer ve Güney Zagroslar’daki Kekuî gibi aþiretlerler ile iliþkilendirmektedir)
Ebdawî
Butan – Botan.
Darî
Dolan
Evarî
Fenak – Fanak.
Gurîk
Xonara
Karker
Xelef (Xelefî ve Xelefan adýyla da bilinirler)
Xedrî
Movakarî
Nematî
Nîsan
Otamanî
Paçik
Pas Axa
Þapiranî – Dilmakagî.
Þukrî
Sîpkan Konfederasyonu’nun lideri Yusuf Begê Sipkî (1893)
Sîpkan Konfederasyonu : (Spikan olarak da bilinirler. Van Gölü’nün kuzeybatý kesimlerinde yaþarlar. Nüfus olarak kalabalýk, fakat üye aþiretler anlamýnda küçüktürler.)
Mamekan
Sîpkan
Konfedere Olmayan Aþiretler : Adîyeman (Bazîd’în kuzeyinde yaþarlar)
Biradost (Rewanduz ile Hakkari arasýnda yaþarlar)
Baz (Çukurca ile Oramar arasýnda. Tarihi Baz aþiretiyle iliþkilidirler)
Bazeynî (Erzurum’un doðusu ile Aðrý’nýn kuzeyinde yaþarlar. Tarihi Baz aþireti ile baðlantýlýdýrlar. Bazîd -Doðu Beyazid- dolaylarýnda yaþamalarý tesadüfî deðildir)
Begzade (Urmiye’nin batýsý)
Brukan (Van’ýn kuzeydoðusu ve Xoy’un batýsýnda yaþarlar. Birikan veya Bruskan adýyla da bilinirler.)
Dozkî (Duhok’un kuzeyi ve Hakkari bölgesinde yaþarlar. Tarihi Dostkî aþiretinin günümüzdeki devamýdýrlar)
Gerdî (Aðrý’nýn kuzeyinde yaþarlar)
Goyan (Goyî olarak da bilinirler. Uludere’nin kuzeyinde yaþarlar. Goyî aksanýyla konuþurlar)
Xelacî (Bitlis’in güneydoðusunda yaþarlar. Geçmiþte halýcýlýkla uðraþtýklarý için bu ismi almýþ olabilecekleri düþülmekteyse de aþiretin bir kýsmý kendini Hallacý Mansur’a baðlamaktadýr. Xelacîlerin bir kýsmý 1800′lerin sonunda Maraþ’a göç etmiþlerdir.)
Hemdikan (Aðrý ile Kaðýzman arasýnda yaþarlar)
Hesenan (Malazgirt, Hýnýs ve Varto bölgelerinde yaþarlar. 1800′lerin sonunda aþiretin bir kýsmý Doðu Akdeniz’e göç etmiþtir)
Hewatan (Bitlis’in güneydoðusunda yaþarlar)
Heyderanlý (Malazgirt’in kuzeyinde yaþayan aþiretin bir kýsmý 1800′lerin sonunda Ýskenderun ve Silifke dolaylarýna yerleþmiþlerdir)
Heyrûnî (Cizre’nin kuzeybatýsýnda yaþarlar)
Keka (Kaka adýyla da bilinirler. Hakkari ve çevresinde yaþarlar)
Geylani (Ceylanî ve Gêlanî adýyla da bilinirler. Rewanduz ve Hakkarî arasýnda yaþarlar. Geçmiþte Abdülkadir Geylanî gibi bilginler yetiþtirmiþ bir aþirettir.)
Xanîyan (Xanî ve Xanê adýyla da bilinirler. Þair Ehmede Xanî’nin bu aþiretten olduðu varsayýlmaktadýr.)
Kurasonni (Kuriþani ve Qureyþanî gibi adlarla bilinirler. Xoy’un kuzeybatýsýnda yaþarlar ve Hazreti Muhammed’in de üyesi olduðu Kureyþ kabilesinin kendi soylarýndan olduklarýna ve zamanla Arabistan’a göç ettiklerine inanýrlar.)
Mamekan (veya Mamaqan. Xoy’un batýsýnda yaþarlar)
Manuran (Aðrý’nýn güneyinde yaþarlar)
Mîran (Bitlis’in doðusunda yaþarlar)
Nuþîyan (Nuçîyan adýyla da bilinen aþiret Hakkari’de yerleþtiktir)
Oramar (Hakkari dolaylarýnda yerleþiktirler)
Paziki (Baziki, Pazuki ve Beskî adýyla bilinirler. Erzurum’un güneydoðusunda yaþarlar. Aþiretin bir kýsmý 1800′lerin baþýnda göç ederek Urfa bölgesine yerleþmiþ ve Beskî adýyla aþiretleþmiþlerdir)
Reþwend (Reþvan adýyla da bilinirler. Erzurum’un güneydoðusunda yaþarlar)
Rewandok (Rewanduz adýyla da bilinirler ve Hakkari’de yaþarlar)
Þemsikî (Van’ýn doðusunda yaþarlar)
Sindî (Zaho’nun kuzeyinde yaþarlar)
Silopî (Sîlopî adýyla da bilinriler. Cizre’nin doðusunda yaþarlar)
Surçî (Hewlêr’in kuzeydoðusu ve Akre yakýnlarýnda yerleþiktirler)
Takûlî (Van’ýn doðusunda yaþarlar)
Zerza (Sihnû dolaylarýnda yerleþiktirler. Kýsmen Dimili konuþurlar ve Sünni inançlarý Aleviliðe yakýndýr.)
Zibarî (Büyük Zap ýrmaðýnýn orta kolu kýyýsýnda yaþarlar.)
8. Batý Kürdistan Berazi Konfederasyonu : (Suruç’tan baþlayarak Samsat, Antep, Maraþ ve Halep’e kadar olan alaný kaplarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar. Genel olarak Sünni olan aþiretin Maraþ’ta bulunan uzantýlarý Alevidirler. Doðu Kürdistan’daki Berazîler ile baðlantýlýdýrlar. Erzurum ve Kuruçay dolaylarýnda yaþayan Berazî aþireti bu konfederasyondan kopmuþ ve 1730′da Suruç dolaylarýndan göç etmiþ aileler tarafýndan oluþturulmuþtur. 1925 Þeyh Said Ýsyaný sonrasý büyük ölçüde daðýtýlan konfededarasyonun bazý üyeleri günümüzde Lübnan, Süleymaniye ve Hama’da yaþamaktadýrlar.)
Suruç merkezli Berazî’lerin kadýn ve erkek giyim kuþamlarý (1902).
Eladînan (Aladdîn ve Eledîn adýyla da bilinirler)
Didan (Dîdî ve Hûdî olarak da bilnirler. Hûdî ismi geçmiþte Yahudilikle baðlantýlý olduklarýna iþaret etse de aþiretin tamamý Sünnidir ve Kuzey Kurmancisi konuþurlar)
Dinan (Dinnayan ve Dinaî adýyla da bilinirler. Aþiretin Dinawer’den geldiði bilinmektedir ve aþiret, Beraz Konfederasyonu’nun en büyük aþiretini teþkil etmektedir. Geçmiþte çoðunluðu Yezidi olan bu aþiretin 1800′lerin baþýndan itibaren Sünnileþtiði bilinmektedir. )
Qeregêçan (Karakeçili ve Karageçili adýyla da bilinmektedirler. Türkmen mi Kürt mü olduklarýyla ilgili tartýþmalarýn yaþandýðý bu aþiretin Beraz bölgesinde bulunan tüm üyeleri saf bir Kuzey Kurmancisi konuþurlar ve Sünnidirler.)
Kêtikan
Meafan
Mîr
Oxîyan
Pîjan (Pîcan)
Þedadan (Þedad)
Þêxan
Zerwan
Berwari Konfederasyonu : (Perwarî olarak da bilinen konfederasyon Amediye ile Uludere arasýnda yerleþiktir.)
Berwarî Bala
Berwarî Jîr
Çavreþ Konfederasyonu : (Semsur’un kuzey ve kuzeybatý kesimlerinde yaþarlar. Dimilî ve Kuzey Kurmancisi konuþurlar, büyük kýsmý kendilerini Qizilbaþ olarak tanýmlayan Alevilerdir)
Birîmsan
Têþik
Ziravkan – Ziroþkan.
Dersiman (Dilaman - Deyleman) Konfederasyonu : (Erzincan’dan Dersim ve Elazýð’a kadar uzanan bölgede yer alýrlar. Dimilî konuþurlar, Alevidirler)
Ebbasan
Bextîyarî
Bala Uþaxî (Dersim’in kuzeydoðusu)
Ferhad Uþaxî (Dersim’in doðusu)
Guran – Gewran.
Karabar
Koçman (Kiçir. Kürt Çingeneleri olarak bilinirler)
Kuzlîçan
Laçîn
Milan
Mîrzan
Þabak – Þawak.
Uþax – Ocax.
Hormek
Lolan
Haverka Konfederasyonu : (Hawerka olarak da söylenir. Tur Abidin ve Mardin bölgesinde yaþarlar. Kuzey Kunnancisi konuþurlar, Sunnidirler)
Elîyan
Dasikan
Gerger
Mahalimi – Mihêlmî.
Mazidax
Mazizah
Moman
Koçgirî Konfederasyonu : (Fýrat’ýn batýsýndan Sêvas’a doðru uzanan hat üzerinde yerleþiktirler. Dimilî ve Kuzey Kurmancîsi konuþurlar, Alevidirler)
Barlan
Gerawan – Gerawend.
Îban
Þaran
Kurêþ (Qurêyþan) Konfederasyonu : (Erzincan’ýn doðusu ve kuzeydoðusundan baþlayarak Erzuruma doðru uzanan hat üzerinde yerleþiktirler. Kuzey Kunnancisi konuþurlar. Alevidirer, çok küçük bir kýsmý Sunnidir)
Badil, Badillan, Baydilli, Badilli.
Balaban
Þadi
Milan (Milli) Konfederasyonu : (Fýrat’tan baþlayarak Mardin ve Sincar Daðý’na kadar uzanan bölgede yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar. Sunnidirler)
Elîya
Berguhan (Baggaran adýyla da bilinen aþiretin Arap soylu olduðu bilinmektedir.)
Beskî (Büyük Baziki aþiretinin bir koludur. 1800′lerin baþýnda Serhed’ten Urfa’ya göç etmiþlerdir.)
Bucax – Bucak.
Çekalî
Çemikan
Çîya Reþ
Danan
Deþî
Dirêjan
Hecî Beyram
Xoþîyan
Îsê Adet
Îzolî
Canbegî
Kelandilan
Kassîyanî
Kewat
Keliþ
Xelkan – Xellacan.
Kum Reþ
Mendan
Merd
Matmîya
Manli
Meþkan
Nasrîyan
Porxa
Sanan
Þarkan
Þivan – Þiwan.
Tirkan (Badýllýlarýn küçük bir kolu ile birlikte Türkmen olduklarý varsayýlmaktadýr)
Zeydan
Zirafkan
Motikan (Modkî veya Motî) Konfederasyonu : (Bingöl’den Diyarbakýr yakýnlarýna kadar olan bölgede yaþarlar. Bir zamanlar Çemiþgezek Konfederasyonu’nun çekirdeðini oluþturan bu konfederasyon aðýrlýklý olarak Dimilî konuþan Sünnîlerdir. Ýsimlerinin Medlerle bir baðlantýsý olabilir)
Erikî
Boban – Baban.
Keyburan
Kusan
Piramusî
Ruçaba
Zeydan
Sîlvan Konfederasyonu : (Cizre ile Zaho ve Duhok arasýnda bulunurlar. Kuzey Kurmaneisi konuþurlar ve Sünnidirler)
Dudwada
Gulî
Seydahr
Sîna – Sînan.
Sindî
Yezidi Konfederasyonu : (Musul ile Antakya arasýnda öbekler halinde, en önemli yoðunlaþmalarý Sincar Daðý bölgesinde olmak üzere yaþarlar. Bu standart bir aþiret konfederasyonundan ziyade, Kuzey Kurmancisi konuþan ve üyeleri Yezidiliði benimsemiþ olan aþiretler arasýndaki bir koalisyondur. Bu aþiretler, ayný zamanda Yezîdîler arasýnda en üst düzey dinsel liderler iþlevi gören Çol Kraliyet Ailesi’ne sadakatierini bildirmiþlerdir.)
Elîyan
Anidi – Danedî.
Balad
Dasen - Dasîn – Dasnai.
Dasikan
Dorkan
Xalidî
Mendikan (Ortaçaðdaki Ermeni kaynaklarýnda geçen Mendukianlar)
Samuga
Saþilî
Konfedere Olmayan Aþiretler : (Aksi belirtilmemiþse, tümü Kuzey Kurmancisi konuþan Sunnilerdir)
Elikan (Elazýð’ýn güneybatýsýndan Diyarbakýr’a kadar uzanýrlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar, Alevidirier)
Aþîta (Suriye’deki Cezire bölgesinde yaþarlar)
Etmanekan (Diyarbakýr, Urfa ile Hakkarî arasýnda öbekler halinde yaþarlar)
Bereket (Anteb’in kuzeyinde yaþarlar)
Belikan (Bingöl’ün kuzeyi ile Anteb’in güney ve güneydoðusunda yaþarlar. Bingöl’de Dimili konuþan Aleviler iken, Anteb’te Kurmanci konuþan Sünilerdir.)
Besnî (Adýyaman ve yakýnlarýnda yaþarlar. Besnî þehri ile ayný ismi taþýrlar.)
Dahori (Diyarbakýr’ýn güneybatýsýndan Suriye’deki Amude’ye kadar olan bölgelerde yaþarlar)
Delikan (Halep’in kuzeybatýsý ve batýsýnda yaþarlar kýsmen Alevidirler)
Derecan (Malatya’nýn kuzeybatýsýnda yaþarlar. Dimili ve Kuzey Kurmancisi konuþurlar, Alevidirler)
Dudari (Diderî adýyla da bilinirler. Mardin’in kuzeydoðusunda yaþarlar)
Dumbuli (Dünbeli - Dümbüllü. Sincar Daðý bölgesinde yaþarlar. Dimili konuþurlar)
Cebbaran (Amude dolaylarýnda yaþarlar)
Goyan (Sîlopi’nin kuzeydoðusunda, Kilaban’da yaþarlar. Bir kýsmý Dimili konuþur)
Guli (Gelî ve Gilî adýyla da bilinirler. Zaho ile Pêþxabûr ýrmaðý arasýnda yaþarlar)
Hawerka (Suriyedeki Cezire bölgesinde yaþarlar)
Îzoli (Adýyaman ile Urfa arasýnda yaþarlar)
Celikan (Celilkan. Adýyaman’ýn güneyinden Anteb’e kadar olan bölgede yaþarlar)
Canbegî (Adýyaman ile Siverek arasýnda yaþarlar)
Qeregiç (Qerageç - Karakeçili. Siverek ile Diyarbakýr arasýnda, bazý öbekleri de Tur Abidin bölgesinde yaþarlar. Dimili konuþurlar, AlevidirIer. Çok az bir kýsmý Sunnidirler ve Kuzey Kurmancisi konuþurlar ve yer yer kendilerini Türk olarak kabul ederler.)
Xidirsor (Adýyaman’ýn kuzeybatýsýnda yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar, Alevidirier)
Kikî (Anteb’in güneyinden Halep’e kadar olan bölgede yaþarlar)
Kotî (Malatya’nýn güneydoðusunda yaþarlar. Tarihi Guti’lerle iliþkilerinin olabileceði üzerinde durulmaktadýr.)
Kowa (Kao - Qovan. Adýyaman’ýn doðusunda yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar, AlevidirIer)
Lak Kurdî (Ceyhan ýrmaðý havzasý, Adana’nýn doðu ve kuzeydoðu kesimlerinde yaþarlar. Bir kýsmý Lakî, bir kýsmý Kurmanci konuþur, AlevidirIer. Çok az bir kýsmý Sunnidir.)
Malikan (Melîk, Mêlik ve Mêlikan adýyla bilinirler. Malatya’nýn doðusunda ve Urfa’nýn doðusunda yaþarlar)
Mendukan (Mendikan. Tal Afer’de yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar. Aðýrlýklý olarcýk Yezididirler. Ýlk Ermeni tarihi kaynaklarýnda sýk sýk Ermenilere Mandukanian aristokrasisini kazandýrmýþ olmakla kendilerinden söz edilir)
Mardas (Mirdêsî - Mardis. Narince ile Fýrat arasýnda yaþarlar. Küçük bir kýsmý Urfa’dadýr. Kuzey Kurmancisi konuþurlar. Sünnidirler)
Mîran (Cizre’de yaþarlar)
Mîrsînan (Diyarbakýr’ýn güneyinde yaþarlar)
Mizûrî (Duhok bölgesinde yaþarlar)
Paziki (Baziki ve Beskî adýyla da bilinirler. Samsat dolaylarýnda yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar, Alevidirler)
Piþnik (Adýyaman’ýn kuzeybatýsýnda yaþarlar. Kuzey Kurmancisi konuþurlar ve Alevidirler)
Porka (Malatya’nýn güneyinde yaþarlar. Dimili ve Kuzey Kurmancisi konuþurlar, Alevidirler)
Þabak (Þavak. Elazýð’ýn kuzeyi, Bingöl ve Dersim’e yakýn bir alanda yaþarlar. Aðýrlýklý olarak Dimili konuþan Alevilerdir.)
Þuweyþ (Saweyþ ve Subeyþ adýyla da bilinirler. Suriye’deki Amude dolaylarýnda yaþarlar)
Sînaminî (Sinan adýyla da bilinirler. Malatya’nýn güney, kuzey ve kuzeybatý kesimleri ve Anteb’in kuzey kesimlerinde yaþarlar. Lakî aksanýyla konuþurlar ve genel olarak Alevidirler)
Sindî (Zaho ile Pêþxabur nehri arasýnda yaþarlar)
Tirikan (Diyarbakýr’ýn kuzeydoðusunda yaþarlar. Kimi araþtýrmacýlar isimlerinin Türkmen / Tirkoman ismiyle baðlantýlý olduðu görüþündeyse hepsi sünni ve Kuzey Kurmancisi ile konuþurlar.)
Zeydan (Zeîdan adýyla da bilinirler. Bingöl’ün doðusu ile Muþ’un kuzeyinde yaþarlar. Geçmþte, 19.yy’da çözülen eski Rozhaqî konfederasyonunun üyelerinden bir aþiretti)
Cum (Jom, Jumî ve Cumîyan adýyla da bilinirler. Antep ve Kilis’ten baþlayarak Kürt Daðý çevresine kadar olan bölgede yayýlmýþlardýr.)
Canpolat (Canbolad. Antep Kilis ve Urfa’da küçük topluluklar halinde yaþarlar. Aþiretin büyük bir kýsmý, 1600′lerin baþýnda Osmanlýya karþý baþkaldýrýnca daðýtýlmýþtý. Fakat halen asýl merkezlerinde de yaþamaktadýrlar.)
9.Anadolu Bölgesi : (Aksi belirtilmemiþse, tümü de Kuzey Kunnancisi konuþurlar ve Sünnidirler. Çoðu aþiret 1600′lü yýllardan baþlayarak Kürt coðrafyasýndan buraya göç etmiþ yahut buraya sürülmüþtür.)
A- GÜNEY ÖBEGÝ : Bezeyni (Þêxbizni olarak da bilinen aþiretin bir koludurlar. Tuz Gölü’nün doðusunda yaþarlar)
Canbegî (Bu öbeðin yarýsý Yunak ile Polatlý arasýnda yaþar. Konya’nýn Cihanbeyli ilçesinin bu aþiret tarafýndan kurulmuþ olduðu bilinmektedir. Aþiret Suruç (Berazî) kökenlidir ve 1700′lü yýllarýn ortalarýnda buraya toplu bir göç gerçekleþtirmiþtir.)
Cudikan (Tuz Gölü’nün kuzeyinde yaþarlar)
Xelkan (Xelîkan adýyla da bilinirler. Cihanbeyli dolaylarýnda yaþarlar)
Motkî (Mudkî adýyla da bilinirler. Tuz Gölü’nün güneydoðusunda yaþarlar. Dimili konuþurlar, Sunnidirler)
Nasýran (Bala kasabasý dolaylarýnda yaþarlar.)
Sinemillî (Sînan. Tuz Gölü’nün doðusunda yaþarlar. Dimilî konuþurlar ve Alevidirier.)
Seyfkanî (Haymana dolaylarýnda yaþarlar)
B- KUZEY ÖBEGÝ : Etmanekan (Ankara’nýn kuzeydoðusunda yaþarlar)
Badeli (Badýllý adýyla da bilinirler. Yozgat’ýn güneyi ve güneybatýsýnda yaþarlar)
Bereket (Nevþehir’in kuzeyi, Kýzýlýrmak’ýn karþýsýnda yaþarlar)
Bezeynî (Þêxbiznî adýyla da bilinirler. Çorum’un kuzeybatýsý ve Kýrþehir’in batýsý ve kuzeybatýsý, Kýzýlýrmak yakýnlarýnda yaþarlar. Bunlardan bir kýsým Sinop’a 1700′lerde yerleþmiþ ve 1934 Ýskan kanunuyla tekrar daðýtýlmýþlardýr.)
Hecibanî (Hadhabani ve Hizbanî olarak da bilinirler. Kayseri’nin kuzeyinde, Kýzýlýrmak yakýnlarýnda yerleþiktirler)
Xatunoðlu (Xatûnî olarak bilinirler. Yozgat’ýn güneyinde yaþarlar ve küçük bir kýsmý Türkleþmiþtir.)
Mahanî (Kýrþehir içinde ve etrafýnda yaþarlar ve Kara Kürt olarak bilinirler)
Milan (Milli adýyla da bilinirler. Çorum’un kuzeyinde yaþarlar)
Þevelî (Çorum’un batýsý ve Kýzýlýrmak’ýn yakýnlarýnda yaþarlar)
Tirikan (Ankara’nýn batýsý ve Çankýrý’nýn güneyinde yaþarlar. Kürt coðrafyasýnda yaþayan Tirikanlar ile baðlantýlý dahi olsalar kendilerini sadece Kürt olarak tanýmlarlar)
Ökçecemî (Sivas’ýn kuzeybatýsýnda yaþarlar)
Ümranlý (Amarlý ve Ýmranlý adýyla da bilinirler. Kýrþehir ve Sivas dolaylarýnda yaþarlar)
(Tokat’tan Amasya ve Yozgat’a kadar olan bölgede yaþarlar)
Zirîqan (Çankýrý’nýn güneydoðusu ve Samsun’un batýsýnda yaþarlar)
Þêx Biznîyan (Ankara’dan Samsun’a kadar olan bölgede yaþarlar. Bir kýsmý asimile olmuþtur ve Türkçeyle karýþýk bir Kürtçe konuþurlar)
Zelan (Zilan adýyla da bilinirler. Giresun ve Trabzon’un daðlýk kesimlerinde yaþarlar. Ermenice ile karýþýk bir Kuzey Kurmancisi konuþurlar)
Reþwan (Sivas dolaylarýnda yaþarlar. 1750′de Anteb ve Kürtdaðý çevresinden Divriði’ye sürgün edilmiþlerdir.)
Reþîyan (Tokat’tan Amasya ve Yozgat’a kadar olan bölgede yaþarlar)
Bilikî (Ankara yakýnlarýndaki Koçhisar’da yerleþiktirler)
Koçgirî (Siwas dolaylarýnda yaþarlar. Alevidirler)
Pisyan (Haymana, Polatlý ve Bala dolaylarýnda yerleþiktirler)
Badillî
Mahasî
Beskî - Saro (Sivas dolaylarýnda yerleþiktirler)
Garoa (Sivas dolaylarýnda yerleþiktirler)
Îban (Îbo adýyla da bilinirler. Sivas dolaylarýnda yaþarlar)
Zaza (Lice kökenlidirler. 1600′den bu yana Sivas dolaylarýnda yaþarlar. Zazakî konuþurlar.)
Eskan (Eskî adýyla da bilinen aþiret Sivas dolaylarýnda yaþar. Kuzey Kurmancîsi konuþurlar.)
Çarekan
Þadîyan (Þedlan olarak da bilinirler. Büyük ihtimalle Þeddad ve Þadilli gibi aþiretlerle baðlantýlýdýrlar.)
http://www.xoybun.com/extra/slide/Unbenannt-2.swf
Nexþê Kurdistana Mezin ! ( Kurdistan Map )
Nexþê Kurdistana Mezin ! ( Kurdistan Map )
Nexþê Kurdistana Mezin ! ( Kurdistan Map )
Nexþê Kurdistana Mezin ! ( Kurdistan Map )
Nexþê Kurdistana Mezin ! ( Kurdistan Map )
Nexþê Kurdistana Mezin ! ( Kurdistan Map )
Mafê Kopîkirin &kopîbike; PDK-XOYBUN; wiha, di xizmeta, Kurd û Kurdistanê daye : Pirojeya Kurdistana Mezin, Pirojeyên Aborî û Avakirin, Pirojeyên Cand û Huner, Lêkolîna Dîroka Kurdistanê, Perwerdeya Zimanê Kurdî, Perwerdeya Zanîn û Sîyasî, Weþana Malper û TV yên Kurdistane. Tev maf parastî ne. Weþandin:: 2012-08-31 (9673 car hat xwendin) [ Vegere ] | PRINTER |
|
|
Ev malper, herî bash, bi Avant Browser, tê xuyakirin...
